Перзенттік парыз рухани кешірім

61 жастағы әкесіз өскен жігіт өліп қалған әкесінің атына көшкісі келеді. Оны асырап өсірген анасы мен нағашылары . Енді ол азамат: «Жаназамды әкемнің атымен шығарғым келеді» — дейді. Бұл — өте терең, адам жанын тебірентетін және психологиялық астары бар мәселе. 61 жасқа келген, өмірдің үлкен белесінен әкесіз өткен ер азаматтың әкесінің тегіне (есіміне) ауысқысы келуі — ішкі ізденістің, тамырға деген тартылыстың және рухани кешірімнің көрінісі деуге болады.

                         Баласы

Адам баласы дүниеге келгенде оның тағдырының алғашқы парақтары ата-анасының есімімен жазыла бастайды. Алайда, өмірдің бұралаң жолдары кейде перзентті әке мейірімінен ажыратып, мүлде басқа арнаға бұрып әкетеді. 61 жасқа келген, шашына ақ кіріп, өмірдің ыстық-суығын көрген ересек азаматтың өмірден өткен әкесінің атына көшкісі келуі және «Жаназамды әкемнің атымен шығарғым келеді» деуі — жай ғана құжат ауыстыру емес. Бұл — адам жанының өз тамырын іздеуі, өткенмен есептесуі және рухтар әлеміне аттанар алдындағы ең үлкен рухани таңдауы.

Нағашы жұрттың тәрбиесі және ішкі сағыныш

                       Әкесі

Кейіпкеріміз бүкіл саналы ғұмырын анасы мен нағашыларының қолында өткізген. Қазақ халқында «нағашы — тірек» деп тегін айтпаған, олар баланы бөтен көрмей, бауырларына басып, азамат қатарына қосты. Бірақ қанша жерден мейірім мен қамқорлыққа бөленсе де, адамның ішкі дүниесінде «Әке» деген алып тұлғаның орны үңірейіп бос тұрады. Жас ұлғайған сайын бұл бостық сезімі күшейе түседі. 61 жастағы азаматтың бұл шешімі — өзін өсірген нағашыларына деген реніш емес, бұл — қанында бар, бейсаналы түрде өмір бойы іздеген әке бейнесіне деген құрмет пен перзенттік махаббаттың кеш оянуы.
Нағашыларына — «әкемнің тегін аламын» деген азаматқа олар онша ризалықтарын бергісі келмей отыр. Осындай азды-көпті шиеленіс өмірдің шындығы мен психологиялық терең қайшылықтың бар екенін байқатты.

Жаназа және рухани байланыс

Нағашы жұртына «Жаназамды әкемнің атымен шығарғым келеді» деген сөздің салмағы өте ауыр тиді. Бір жағында — бағып-қағып, азамат қылған, 61 жыл бойы өз балалалары санаған нағашылардың еңбегі мен намысы тұрса, екінші тарапта — өмірден өтер алдында өз тамырын тапқысы келген перзенттің ішкі зары тұр.
Бірақ мұсылмандық және қазақы танымда адам баласы бұл дүниеден өткенде, оның арғы дүниедегі есімі әкесінің атымен аталады (пәленше ұлы түгенше деп шақырылады). Кейіпкеріміз өзінің мәңгілік сапарына аттанарда, жаратушының алдына өз тегімен, өз қанымен барғысы келеді. Бұл — әкесі тірі кезінде бере алмаған перзенттік сәлемді, бақилық болғанда рухани түрде жеткізуге деген талпыныс. Ол осы қадамы арқылы әкесінің рухын риза етіп, екеуінің арасындағы үзіліп қалған алтын көпірді қайта орнатқысы келеді.
Қорыта айтқанда, 61 жастағы азаматтың бұл қадамы — өмірдің мәнін түсінген, пәни мен бақидың арасын салмақтаған адамның кемелдік шешімі. Қанша жыл уақыт өтсе де, әкенің аты — перзент үшін ең қасиетті ұғым болып қала бермек. Бұл оқиға бізге қан мен тамырдың тартылысы кез келген уақыт пен қашықтықтан, өкпе мен реніштен жоғары тұратынын дәлелдейді. Адам өз бастауына, өз қайнар көзіне бәрібір қайта оралады.
Баян Таңатарова

«Алатау»