Алимент үшін борышкердің жауапкершілігі

Кәмелетке толмағандардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау Қазақстанның Мемлекеттік әлеуметтік-құқықтық саясатының басым бағыттарының бірі болып табылады. Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес балаларға қамқорлық жасау және оларды тәрбиелеу ата-аналардың табиғи құқығы мен міндеті болып табылады.

Алимент төлеу – бұл баламен бірге тұрмайтын ата-ана оның күтімі мен дамуын қамтамасыз ету үшін төлеуі керек міндетті төлемдер. Алайда, алимент төлеудің маңыздылығы туралы қоғамдық санаға қарамастан, біздің елдегі жағдай жақсартуды талап етеді және көптеген ата-аналар көп балалы және толық емес отбасыларды көптеген мәселелермен бетпе бет жалғыз қалдырып, алимент төлеу бойынша міндеттемелерін орындамайды.
Осылайша, борышкерлердің алимент төлемегені үшін жауапкершілігі – бұл мемлекет, қоғамдық ұйымдар мен азаматтардың назарын талап ететін өте маңызды мәселе. Алимент өндіріп алу туралы атқарушылық іс жүргізудің бұл санаты әрқашан прокуратура органдары мен жеке сот орындаушыларының өңірлік палатасы басшылығының ерекше бақылауында болады. Кәмелетке толмаған балаларын асырауға алимент төлеуден жалтарған борышкерлерге қатысты жеке сот орындаушылары алимент өндіріп алу туралы атқару құжатының талаптарын мәжбүрлеп орындауға бағытталған барынша қатаң ықпал ету шараларын қабылдайды.
Мәселен, сот орындаушысы «Атқарушылық іс жүргізу және сот орындаушыларының мәртебесі туралы» ҚР Заңының 32-бабына сәйкес сот орындаушысы атқарушылық құжаттардың орындалуын қамтамасыз ету жөнiнде шаралар қабылдауға мiндеттi.
Қажет болған жағдайларда орындауды қамтамасыз етудiң бiрнеше түрi қолданылуы мүмкiн. Қамтамасыз етудiң бiр түрiн басқасымен ауыстыру туралы мәселенi сот орындаушысы атқарушылық iс жүргiзу тараптарының арызы бойынша немесе өз бастамасы бойынша қарайды. Қамтамасыз етудiң бiр түрiн басқасымен ауыстыру туралы мәселенi қарау бұрын белгiленген қамтамасыз ету шараларының қолданылуын тоқтата тұрмайды.
Сондай-ақ ӘҚБтК-нің 669-бабы бойынша әкімшілік жауапкершілік және кәмелетке толмаған балаларды асырауға алимент төлемегені үшін ҚР ҚК-нің 139-бабы бойынша қылмыстық жауапкершілік көзделген.
Тұтастай алғанда, борышкерлердің алимент төлемегені үшін жауапкершілігі балаларды әлеуметтік қорғауды және олар тәрбиеленген отбасыларды қолдауды қамтамасыз етудегі маңызды фактор болып табылады. Алимент төлемеу балаларға орны толмас зиян келтіретінін және болашақта көптеген проблемалар тудыруы мүмкін екенін түсіну керек. Сондықтан әрбір ата-ана жауапты болуы және алимент төлеу бойынша өз міндеттемелерін уақтылы орындауы тиіс. Әйтпесе, ол қолданыстағы заңнамаға сәйкес жауапқа тартылуы мүмкін.

Әсем АСБЕКОВА, Жетісу облысының
жеке сот орындаушысы